Điều trị bệnh tiểu đường type 1

Điều trị bệnh tiểu đường type 1 bắt buộc phải tiêm lnsulin suốt đời. Trong quá trình sử dụng, có một số điểm cần lưu ý như sau:

- Liều lượng: tuyệt đối tuân thủ theo liều chỉ định của bác sỹ. Nếu quá liều có thể gây hạ đường huyết đột ngột, ngược lại có thể gây nên tình trạng tăng đường huyết cấp tính.

- Thời gian: thời gian tiêm rất quan trọng, do đó bạn phải hỏi ý kiến của bác sỹ và tuân thủ theo chỉ dẫn này. Có một số loại có thể được tiêm trước ăn 30 phút.

- Vị trí tiêm: Tiêm dưới da, nên tiêm ở mông, 2 bên cánh tay, ở rốn hay ở đùi. Chỗ tiêm thường mẩn đỏ, sưng, đau và ngứa do đó bạn nên thay đổi thường xuyên.

- Bảo quản: Các loại in sulin đều được bảo quản trong ngăn mát của tủ lạnh. Khi lấy ra tiêm, bạn nên làm ấm chúng đến nhiệt độ phòng.

- Giảm đau khi tiêm: bằng cách đảm bảo loại hết khí trong ống tiêm.

Bên cạnh đó, việc sử dụng lnsulin có thể gây ra một số tác dụng phụ như hạ đường huyết, hạ kali máu, mẩn đỏ, kích ứng da, tăng cân… Hãy gọi ngay cho bác sỹ điều trị của bạn khi thấy xuất hiện các dấu hiệu kể trên để được xử lý kịp thời.

1. Thuốc tiêm insulin

Insulin sẽ bị phá hủy bởi dịch vị của dạ dày nếu sử dụng theo đường uống, do vậy phương pháp cổ điển là tiêm insulin dưới da. Gần đây, hãng dược phẩm Pfizer đã sản phẩm thành công chế phẩm insulin dạng hít. Nhưng thực tế việc sử dụng dạng bào chế này đang gây ra rất nhiều tranh cãi và tại Việt Nam vẫn chưa được áp dụng.

Dưới đây là một số dạng insulin thông dụng:

- Insulin tác dụng nhanh (Rapid-acting insulin) có tác dụng ngay sau khi tiêm 5 phút, kéo dài trong 4h.

- Insulin tác dụng dài hạn (Long-acting insulin) có tác dụng trong vòng 24h sau tiêm

- Những insulin tác dụng trung bình (Intermediate opptions) có tác dụng sau 30-60 phút và duy trì hiệu quả trong 12h sau tiêm

Cách tiêm insulin

Insulin được tiêm vào dưới da bằng một kim tiêm nhỏ hoặc một bút tiêm (hình dạng giống như bút viết), có loại dùng một lần, có loại có thể sử dụng nhiều lần.

Hiện nay, người bệnh tiểu đường cũng có thể lựa chọn loại bơm tiên insulin. Thiết bị này được thiết kế để đeo bên người, được nối với những ống chứa insulin gắn dưới da bụng. Lượng insulin bơm vào sẽ được lập trình sẵn để xác định chính xác lượng insulin cần bơm. Tuy nhiên, sử dụng máy bơm cũng có thể xảy ra một số rủi ro do tắc nghẽn thiết bị hoặc kích ứng da tại vị trí đặt máy.

Bác sĩ có thể phối hợp các loại insulin khác nhau để duy trì hiệu quả trong vòng 24h. Insulin thường được tiêm 2 lần/ngày, việc tiêm insulin 3 lần/ngày hoặc nhiều hơn được chỉ định khi đường huyết quá cao.

Những lưy ý trong quá trình sử dụng insulin:

Do phải sử dụng insulin suốt đời, nên người bệnh cần hiểu một số nguyên tắc để dùng thuốc hiệu quả, tránh được các biến chứng có thể xảy ra do sai kỹ thuật tiêm.

- Bảo quản insulin: Insulin nên được bảo quản ở ngăn mát của tủ lạnh.

- Thời điểm tiêm insuin: Tuyệt đối tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ, bởi có những dạng insulin sẽ tiêm vào trước bữa ăn hoặc sau ăn.

- Chuẩn bị chu đáo trước khi tiêm: Trước khi tiêm nên lấy insulin từ trong tủ lạnh bỏ ra ngoài 15 phút để đưa về nhiệt độ phòng. Tay phải rửa sạch sẽ, sát trùng lọ insulin và vị trí tiêm bằng cồn 70 độ. Sử dụng kim tiêm lấy chính xác lượng insulin, nên đuổi hết bọt khí trong kim tiêm để tránh sai lệch kết quả và làm giảm đau.

- Vị trí tiêm: Mặt trong trước đùi, mông, bụng, vùng cơ cánh tay là các vị trí tiêm insulin đạt hiệu quả cao. Khi tiêm cần nhớ quy tắc xoay vòng và thay đổi vị trí tiêm thường xuyên để tránh tác dụng phụ loạn dưỡng mỡ dưới da.

Thay đổi lối sống cũng là một dạng điều trị khác :

1. Kiểm soát đường huyết

Dù bạn sử dụng loại insulin nào, mức độ đường huyết vẫn cần được theo dõi chặt chẽ, ít nhất 4 lần/ngày hoặc thường xuyên hơn. Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ khuyến cáo, bạn nên kiểm tra đường huyết vào trước khi đi ngủ, trước khi ăn, sau ăn 2h, trước khi tập thể dục và bất cứ thời điểm nào trong ngày bạn nghi ngờ có mức đường huyết quá cao hoặc quá thấp.

Thiết bị theo dõi đường huyết liên tục (CGM) được khuyến khích sử dụng vì rất hữu ích, tiện lợi trong việc phòng ngừa hạ đường huyết. Mức độ chính xác của phương pháp này vẫn chưa cao bằng kiểm tra lượng đường huyết theo tiêu chuẩn, do đó nó chỉ được xem là công cụ bổ sung giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn.

2. Duy trì chế độ ăn

Trái với suy nghĩ của rất nhiều người, không có một chế độ ăn chung cho tất cả người bệnh tiểu đường type 1. Tuy nhiên, bạn nên lựa chọn một chế độ ăn uống lành mạnh bao gồm: trái cây, rau, các loại ngũ cốc… Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo bạn nên hạn chế các sản phẩm từ đông vật và carbonhydrat tinh chế (bánh mì trắng, bánh kẹo).

3. Hoạt động thể chất

Tập thể dục thường xuyên như aerobic, đạp xe, bơi lội, đi bộ nhanh… được khuyến khích cho người bệnh tiểu đường type 1. Bởi những hoạt động này sẽ góp phần vào việc giảm đường huyết, tăng sức bền cho tim nên ngăn ngừa được biến chứng tim mạch